پانسمان پیچیده با روش های نوین

توضیحات

پانسمان های مدرن Modern dressings
پانسمان های مدرن یا نیمه تراوا: شامل پنج گروه :آلژینات، هیدروکلوئید، فوم ، هیدروژل و فیلم ترانسپارنت میباشد.

وقتی یک زخمی به اندازه کافی مرطوب است، پانسمان مناسب باید بتواند رطوبت را همانطور که هست حفظ نماید، بدون اینکه با جذب بیش از حد، زخم را خشک کند. همچنین اگر زخمی از قبل خشک شده است پانسمان باید بتواند به زخم رطوبت بدهد. بنابراین پانسمان ها به سه دسته تقسیم می شوند:
۱. پانسمان هایی که اگزودا را جذب می کنند.
۲. پانسمان هایی را رطوبت را به همان اندازه ای که هست نگه می دارند.
۳. پانسمان هایی که رطوبت به زخم می دهند.

پانسمان های جاذب: زخم هایی که ترشح اگزودا زیادی دارند. این پانسمان ها ظرفیت بالایی برای جذب و نگهداری آب دارند، لذا نیاز به تعویض دیرتر دارند(در مقایسه با پانسمان های سنتی) بنابراین پروسه ترمیم زخم با تعویض پانسمان بهم نمی خورد. همچنین هزینه پرستاری کاهش می یابد. فوم ها و آلژینات ها بهترین انواع جاذب ها هستند.

پانسمان های نگهدارنده رطوبت: وقتی پروسه healing پیش می رود و بافت گرانولاسیون تشکیل می شود و زخم با بافت همبند پر می شود، ترشح اگزودا کاهش می یابد واستفاده از پانسمان جاذب باعث خشکی و دهیدره شدن زخم خواهد شد. در این موقع پانسمان هایی لازم است که رطوبت را همانطور که هست نگه دارد. هیدروکلوئید و فیلم ترانسپارنت مناسب است.

پانسمان های رطوبت دهنده: وقتی زخمی از قبل خشک است و با بافت مرده و خشک پوشیده شده، باید این بافت مرده را به‌نحوی دبرید کرده  تا ترمیم زخم صورت گیرد که میتوان از دبریدمان اتولیتیک(هضم تدریجی سلول ها وبافت مرده باآنزیم ها و فاگوسیت های آندوژن )استفاده کرد، مرطوب نگه داشتن زخم به این پروسه کمک می کند.برای این کار هیدروژل ها مناسب ترین هستند.

– آلژینات ها Alginates:
جزو پانسمانهای جاذب هستند و از جلبک های دریایی گرفته می شوند و دربین پانسمان های مدرن بیشترین قدرت جذب را دارند. بصورت آلژینات کلسیم هستند که فیبرهایی را می سازد که در تماس با محلولهای حاوی سدیم نظیر ترشحات زخم تبدیل به آلژینات سدیم شده ،ژل آلژینات را تولید می نماید.این ژل با سطح زخم در تماس است و محیط مرطوب را فراهم می آورد، با ترشحات زخم واکنش داده و پوششی بدبو ایجاد می کند. یون کلسیم که به محیط زخم وارد می شود خاصیت هموستاتیک دارد بنابراین در زخم های خونریزی دهنده مفید و قابل جذب هستند. به دو صورت ورقه ای و رشته ای وجود دارد که داخل زخم قرارگرفته و پس از جذب اگزودا بشکل ژل هیدروفیل در می آید، درحالیکه رطوبت زخم باقی می ماند و پوست اطراف زخم خشک باقی می ماند. آلژینات ها محلول در آب هستند و هنگام تعویض با شستشوی سالین نرمال و براحتی و بدون درد آنها را می توان برداشت. این محصولات نباید قبل استفاده برای زخم، تر شوند، فاقد چسب و همیشه نیازمند پانسمان ثانویه هستند. می توانند ۲۰ برابر وزن خود ترشحات را جذب کنند. در زخم های تمام یا نیمه ضخامت و با ترشح متوسط تا زیاد استفاده می شوند. بهترین عملکرد آلژینات وقتی است که در داخل حفره عمیق زخم با ترشح زیاد استفاده می شود(۷،۲).

– فوم ها Foams:
پانسمان هایی صفحه ای شکل با ضخامت های مختلف، جاذب های بسیار خوبی هستند، ترکیبات مختلفی همچون پلی اورتان و مواد اکریلیک و عناصر فوق جاذب در آنها بکار می رود. یک سطح هیدروفیلیک (جاذب آب) دارد که روی سطح زخم قرار می گیرد و پشت آن یک لایه هیدروفوبیک(دافع آب) است که از تراوش اگزودا به خارج از پانسمان جلوگیری میکند. خیلی مؤثر در جذب مقدار زیاد اگزودای زخم، درحالیکه رطوبت اطراف زخم را حفظ می کنند. فوم ها را با توجه به قدرت جذب بالا میتوان در اغلب زخم های پر ترشح به ویژه در مرحله گرانولاسیون استفاده نمود. راحت هستند و استفاده از آنها آسان است، قدرت چسبندگی ندارند. برای نگه داشتن آنها میتوان از فیلم استفاده کرد،در زخم های جزیی و بعنوان پانسمان اولیه و یا ثانویه استفاه می شوند. گرچه جاذب های خوبی هستند اما محدودیت در جذب دارند و باید آنها را هر یک تا سه روز تعویض کرد. اشکال دیگر آنها اوپک بودن است که نمی توان زیر زخم را دید. در نواحی دارای برجستگی استخوانی با کاهش اصطکاک مفید واقع می شود.(۸،۷،۲).

– هیدروکلوئیدها Hydrocolloids:
برای زخم هائی که خود رطوبت مناسب دارند و ما بخواهیم آنرا حفظ کنیم مناسب هستند.در زخم های با ترشح متوسط تا کم استفاده می شود. اکثر ویژگیهای پانسمان ایده آل را دارند، قیمت آنها معقول است. هیدروکلوئیدها دارای لایه خارجی پلی اورتان غیرقابل نفوذ به آب بوده و لایه داخلی آن که روی زخم قرار می گیرد حاوی مواد هیدروکلوئیدی است. چسبناک بوده، خود به زخم می چسبند و نیاز به پوشش ثانویه ندارند. خاصیت بالشتکی هم دارند. در اندازه ها وشکل های مختلف موجود می باشد. انواع ورقه ای آن نسبت به میکرو ارگانیسم نفوذ ناپذیرند، ولی گازها و بخار آب را از خود عبور می دهند. باحفظ رطوبت پروسه التیام را تسهیل می کنند. در تماس با ترشحات زخم، ژل نیمه جامد با بوی خیلی نامطبوع تولید می شود که شباهت به چرک دارد و پرستار و بیمار باید از این مسئله آگاه باشند چرا که ممکن است با عفونت اشتباه گرفته شود. این ژل با ایجاد محیط مرطوب و پیشگیری از خشک شدن همچنین حمایت از رشته های آزاد اعصاب درد را تسکین می دهد و بعلاوه از چسبیدن پانسمان به زخم جلوگیری می کند، به پیشبرد دبریدمان کمک می کند و تا زمانیکه این ژل پانسمان را اشباع ننموده است نیاز به تعویض ندارد که این زمان می تواند از سه تا هفت روز ادامه یابد. درهنگام حمام کردن نیازی به برداشتن پانسمان نیست، شفاف نیستند و معاینه زخم بدون برداشتن پانسمان میسر نیست. برای زخم های ناشی از لیزر درم ابریشن و اپیدرمولایزیس بلوزا مناسبند. همچنین برای بیماریهای التهابی مثل لیکن سیمپلکس کرونیکوس و پسوریازیس نیز مناسبند(۹،۷،۲).

زاکلیس و کریس در یک بررسی مقایسه ای در مورد هزینه درمان زخم با پانسمان هیدروکلوئید و گاز مرطوب ،دریافتند که هزینه یک نوبت پانسمان زخم با هیدروکلوئید ۳/۳ برابر بیشتر بود اما زمان مورد نیاز برای انجام پانسمان با گاز مرطوب ۸ برابر زمان مورد نیاز برای پانسمان با هیدروکلوئید بود.نتیجه حاکی از آن بود که سرعت التیام زخم با گاز کندتر، میزان عفونت بیشتر و هزینه درمان در طولانی مدت ۴۵/۳ برابر بیشتر از هیدروکلوئید بود(۱۰).

– فیلم ها یا پانسمان های شفاف
Films or Transparent Dressings
ترکیبی از یک غشای پلی اورتان نازک،که با لایه ای از اکریلیک چسبنده پوشیده شده است. بسیار انعطاف پذیر، نیمه تراوا هستند یعنی به گازها شامل اکسیژن، دی اکسید کربن و بخار آب اجازه عبور میدهند.اما به مولکولهای پروتئینی بزرگ وترشحات زخم و باکتریها اجازه عبور نمی دهند. تراوا بودن آنها به بخار آب مانع لیچ افتادن و ماسره شدن زخم می شود. بصورت تیپیک در زخم های سطحی،کم ترشح و مرحله یک زخم فشاری، حمایت پوست در برابر نیروی(Friction&Shearing ) پیشنهاد می شوند. برای زخم هائی که از فاز التهابی گذشته وارد فاز پرولیفراتیو شده اند و ترشح آنها کم شده مناسب هستند. همچنین بعنوان پوشش ثانویه ونگهدارنده پانسمانهای دیگر،پانسمان زخم های نسبتا کم عمق مانند محل اهدای پوست زخم های جراحی مورد استفاده قرار می گیرند و برای زخم های دارای اگزودای متوسط، زیاد، غلیظ و عفونی مناسب نیستند. ترانسپارنت می باشند لذا میتوان زخم را زیر آنها دید. سدی برای ورود باکتریها هستند، همچنین درد بعداز عمل را کاهش میدهند.اشکالات آنها عبارتست از: کار گذاشتن آنها سخت است، چون روی خود چین می خورند. ممکن است به زخمی که خشک شده یا پوست اطراف زخم بچسبند و هنگام تعویض منجر به آسیب زخم شوند. اگزودا زیر آنها تجمع می یابد و قدرت جذب ندارند. این پانسمان ها در اشکال واندازه های مختلف موجود هستند(۱۱،۶).

– هیدروژل ها Hydrogels:
هیدروژل ها دارای مقداری زیادی آب هستند(بالای۸۰% در ژل های آمورف و۹۰% در ژل های شیت). سایر ترکیبات ممکن است شامل پلی اتیلن اکساید یا پلی وینیل پیرولیدن، کربوکسی متیل سلولز، آلژینات،کلاژن، مواد نگهدارنده باشند. هیدروژل ها بصورت ورقه های آغشته به ژل یا قوطی های حاوی ژل موجود می باشند،نیمه شفاف اند وبدون برداشتن پانسمان امکان معاینه زخم وجود دارد . این پانسمان ها در فراهم آوردن رطوبت اضافی برای هیدراته کردن مجدد زخم های نکروتیک و بافت دلمه بسته بی نظیرند و دبریدمان اتولیتیک را تسهیل می کنند.
اشکال آنها این است که سد مناسبی در مقابل باکتریها نیستند و بخصوص باکتریهای گرم منفی زیر آنها به خوبی رشد می کند. معمولا” در لمس خنک هستند و درد و التهاب بعد از عمل را کاهش میدهند. بخصوص اگر ژل را قبل از مصرف خنک کرده باشیم اثر تسکین دهندگی خوبی خواهد داشت. این پانسمان ها می توانند به زخم رطوبت داده و درصورت زیاد بودن ترشحات زخم حتی رطوبت گیری کنند. هیدروژل ها فاقد چسب هستند و برای نگهداریشان در محل زخم نیاز به پانسمان ثانویه مانند یک پانسمان شفاف یا گاز دارند. برای زخم های سطحی مانند خراشیدگی، محل های پیوند پوست وزخم های سیاهرگی ترشح دار مناسب است(۱۲،۲).